CELT document L207005

A Latin Dialogue of the Body and the Soul

Robert Grosseteste(?)

Edited by Georges Dottin

 p.8

MS de Paris, Bibl. Nationale, f. l. 10636

Hic auctor prosequitur propositum suum.

  1. Noctis sub silentio tempore brumali
    dedi me quodammodo sompno spiritali
    corpus carens video spiritu vitali
    de quo modo visio fit sub forma tali.
  2. Dormitando paululum vigilando fessus
    ecce quidam spiritus nouiter egressus
    de predicto corpore, vitiis oppressus
    qui carnis cum gemitu deplangit excessus.

Hic Anima loquitur Corpori.

  1. Juxta corpus spiritus stetit et plorauit
    et hiis verbis acriter carnem increpauit:
    'O caro miserrima quis te sic prostrauit
    quam mundus tam subito pridie ditauit.
  2. Nonne tibi pridie mundus subdebatur
    nonne te prouincia tota uerebatur? p.9
    quo nunc est familia que te sequebatur
    cauda tua florida iam nunc amputatur.
  3. Non es nunc in turribus de petris quadratis
    sed nec in palatio magne largitatis
    iaces nunc in feretro parue quantitatis,
    reponenda tumulo que minor est satis.
  4. Quid tibi palacia prosunt atque edes
    vix tuus iam tumulus capit septem pedes
    quemquam falsum iudicans ammodo non ledes
    est pro te nunc misera in inferno sedes.
  5. Ego que tam nobilis fueram creata
    ad similitudinem domini formata
    et ab omni crimine baptismo purgata p.10
    iterum criminibus sum coinquinata.
  6. Tu caro miserrima mecum es dampnata
    si scires supplicia nobis preparata
    vere posses dicere: heu quod fui nata!
    utinam ex utero fuissem translata.
  7. Nec est mirum fateor quia dum vixisti
    quicquam boni facere non me permisisti
    sed ad rea scelera multum me traxisti
    unde semper erimus in dolore tristi.
  8. In penis miserrimis sum et semper ero
    omnes lingue seculi non dicerent pro vero
    unam penam minimam quam infelix fero
    et habere (?) veniam amplius non spero.
  9. Ubi sunt nunc predia que tu congregasti
    excelsa palatia, turres quas fundasti
    gemme, torques, anuli quo vane portasti
    et nummorum copia quam nimis amasti.
  10. Quo sunt lectisternia maximi decoris
    vestis mutatoria varii coloris
    species aromatum optimi saporis
    vasaque argentea niuei candoris?
  11.  p.11
  12. Non sunt queque volucres caro uel ferina
    non murene nobiles nec electa vina
    nam cignis et gruibus redolet coquina
    es nunc esca vermium, hec est vis diuina.
    talis peccatoribus imminet ruina.
  13. Tua domus qualiter modo tibi placet (?)
    eius grauis summitas super te nunc iacet
    iam clauduntur oculi, tua lingua tacet
    nullum membrum superest quod iam lucro vacet.
  14. Quicquid dudum vario congregasti more
    fraude, dolo, fenore, metu, uel rigore p.12
    longaque per tempora cum magno labore
    a te totum rapuit sors unius hore.
  15. Non circumdas modo amicorum choris
    cum per mortem cecidit flos tui decoris
    rumpitur et vinculum cuiuslibet amoris
    tue iam tristicia cessauit vxoris.
  16. In tuis parentibus ammodo non speres
    quia ipsis remanet que tu possideres
    et thesauri copia pro qua penas feres
    mortem tuam breuiter iam deplangit heres.
  17. Non credo quod mulier tua siue nati
    darent quinque iugera terre siue prati
    ut nos hic de medio qua sumus sublati
    a penis redimerent quas debemus pati.
  18. O caro miserrima quid es modo puta
    neque mundi gloria fallax et versuta
    repleta doloribus intusque polluta
    et veneno demonum nequiter imbuta.
  19. Preciosis vestibus non es nunc induta
    tuum valet pallium vix duo minuta p.13
    paruo lintheamine iaces involuta
    modo tibi pauperes non ferunt tributa.
  20. Et licet non sentias nunc tormenta dura
    scito quod suppliciis non es caritura
    nam testantur etiam scripturarum iura
    quod tormenta postmodum mecum es passura.
  21. Quia pater pauperum non eras, sed predo
    te rodunt in tumulo vermes et putredo
    tecum diu nequeo stare, iam recedo
    nescis ad oppositum respondere, credo.

 p.14

Responsio corporis ad animam.

  1. Postquam tandem spiritus talia dixisset
    corpus caput erigit quasi reuixisset
    postquam vero gemitus multos emisisset
    secum quis interrogat locutus fuisset:
  2. Esne meus spiritus qui sic loquebaris
    non sunt vera penitus ea que causaris
    iam probabo plenius argumentis claris
    quod si quedam vera sint, in multis nugaris.
  3. Feci te multocies, fateor, errare
    a bonis operibus sepe declinare
    sed si cara faciat animam peccare
    culpa tangit animam; audi causam quare.
  4. Mundus et demonium fedus pepigere
    et carnem miserrimam secum coniunxere
    quam si rigor anime cesset cohercere p.15
    in peccati puteum cadunt ambo vere.
  5. Sed ut iam dixeras deus te creavit
    et bonam ac nobilem sensu te ditauit
    et ad suam speciem pariter formauit
    ut ancilla fierem tibi me donauit.
  6. Ergo si tu domina creata fuisti
    et dabatur ratio per quam debuisti
    nos in mundo regere, cur michi fauisti
    in rebus illicitis et non restitisti (?).
  7.  p.16
  8. Non caro sed ultima tenetur culpari
    que secum sit domina sinit ancillari
    nam caro per spiritum debet edomari
    fame siti verbere si vvlt dominari.
  9. Caro sine spiritu nichil operatur
    cuius amminiculo viuens vegetatur
    caro que per spiritum semper suspendatur
    per mundi blandicias mox infatuatur.
  10. Caro que corrumpitur per se malum nescit
    caro sine spiritu nichil ignotescit
    id quod iubes exequor tibi culpa crescit
    caro sine spiritu mortua quiescit.
  11. Si uoluntas spiritus in opus ducatur p.17
    per carnem pedissequam caro quid culpatur
    culpa tangit animam per quam imperatur
    id quod caro fragilis viuens operatur.
  12. Tu quidem grauius peccasti, michi crede
    carnis sequens libitum fragilis et fede
    rodunt mea latera vermes in hac ede
    iam nil loquor amplius, anima, recede.

 p.18

Anima iterum loquitur corpori.

  1. Adhuc dixit anima: tecum volo stare
    et tua si potero dicta reuocare
    ut quid michi loqueris corpus tam amare
    volens michi penitus culpam imputare.
  2. Tu caro miserrima que viuens fuisti
    stulta vana friuola a quo didicisti
    verba tam asperrima que iam protulisti
    attamen in pluribus recte respondisti.
  3. Istud esset consonum scio veritati
    obesse debueram tue voluntati
    sed tua fragilitas prona voluptati
    nugis mundi dedita noluit hec pati.
  4.  p.19
  5. Quando te volueram caro castigare
    siti fame verbere vigilie domare
    mox te mundi vanitas cepit refrenare
    quando me deceperas fraude tam suave
    credis quod deliqueram(?) pena magis grave.
  6.  p.20
  7. Si mundi delicias dolos machinantis
    despexisses fatuos sed et incantantis
    demonis astucias et celo tonantis
    adhesisses monitis essemus cum sanctis.
  8. Sed cum tibi pridie mundi fraus arrisit
    et vitam diutinam firmiter permisit
    mori non putaueras sed mors te elisit
    quando de palacio ad tumulum te misit.
  9. Hominum fallacia mundus habet morem
    quos magis amplectitur quibus dat honorem
    illos fallit cicius per necis rigorem
    et dat post delicias vermes et fetorem.
  10. Qui tibi dum vixeras amici fuere
    iacentem in tumulo nolunt te videre.
    corpus hoc intelligens cepit quasi flere
    et verbis humilibus ita respondere.

 p.21

Corpus ad animam.

  1. Qvi viuendo potui multis imperare
    aurum gemme predia nummos congregare
    castella construere, gentes iudicare
    putasne crediderim tumulum intrare.
  2. Optime nunc video et est michi clarum
    quod nec auri dominus nec diuiciarum
    nec vis nec potentia non gemine preclarum
    mortis possunt fugere stimulum amarum.
  3.  p.22
  4. Ambo quidem possumus a Christo culpari
    et culpamur fateor, sed non culpa pari
    tibi culpa grauior debet imputari
    multis rationibus possam hoc probari.
  5. A sensato quolibet hoc non ignoratur
    iura clamant pariter et sic hoc testantur
    ut cui plus ceteris virtutes donantur
    ab eo volt ratio ut plus exigantur.
  6. Vitam et memoriam sed et intellectum
    tibi dedit dominus sensumque perfectum
    quibus tu compescere deberes affectum
    prauum, et dirigere quod non erat rectum.
  7. Postquam tot virtutibus ornata fuisti
    et tu michi fatua prona te dedisti
    meisque blandiciis minus restitisti
    satis liquet omnibus quod plus deliquisti.
  8. Corpus adhuc loquitur corde cum amaro p.23
    et iam michi patens est argumento claro
    exeunte spiritu a carne quid est caro
    mouet se ve postea cito siue raro.
  9. Videtne vel loquitur hoc est tibi clarum
    spiritus viuificat, caro prodest parum
    si haberet anima deum suum carum
    nunquam caro vinceret vires animarum.
  10. Si deum dum vixeras amasses perfecte
    et si causas pauperum iudicasses recte p.24
    nec prauorum hominum habuisses secte
    non me mundi vanitas decepisset nec te.
  11. Qui viuebam splendide sericis amicta
    ore sepe proferens verba maledicta
    putredo cum vermibus et hec domus stricta
    quibus post delicias mundi sum addicta.
  12. Nam scio preterea quod sum surrectura.
    in die nouissima tecumque passura p.25
    penas in perpetuum, heu mors plus quam dura
    mors interminabilis et fine caritura.

 p.26

Anima ad corpus.

  1. Adhuc clamat anima uoce cum obscura
    heu quod vmquam fueram in rerum natura!
    cur permisit dominus quod sim creatura
    cum posita fuerim esse peritura.
  2. O felix condicio pecorum brutorum p.27
    cadunt cum corporibus spiritus eorum
    nec post mortem subeunt loca tormentorum
    talis esset utinam finis impiorum.

 p.28

Corpus loquitur interrogando.

  1. Corpus post hec loquitur anime tam tristi
    si tu apud inferos, anima, fuisti p.29
    dic mihi te deprecor quid ibi vidisti p.30
    si qua spes miseris de dulcore Christi.
  2. Quid ibi nobilibus paratur personis
    qui prius dum vixerant sedebant in thronis
    si sit illis aliqua spes redemptionis
    pro nummis siue prediis ceterisque donis.

Responsio anime ad corpus.

  1. Corpus tua questio caret ratione p.31
    cum inferne subeunt dampnate persone
    non est spes ulterius de redemptione
    non pro elemosinis nec oratione.
  2.  p.34
  3. Si tota fidelium pietas oraret
    si mundus pecuniam totam suam daret
    si tota religio ieiuniis vacaret
    in inferno positum nunquam liberaret.
  4. Non daret dyabolus ferus et effrenis
    vnam vinctam animam in suis cathenis
    pro tocius seculi prediis terrenis
    nec quemquam sineret quod careret penis.
  5. Adhoc quod interrogas quid ibi paratur
    personis nobilibus hoc pro lege datur
    quod cum quis in seculo magis exaltatur
    tanto cadit grauius si transgrediatur.
  6. Diues ergo moriens si forte dampnatur
    grauibus pre ceteris penis implicatur
    nam qui in deliciis plus quam delectatur
    tanta pena grauior sibi deputatur.

De turpitudine demonum.

  1. Postquam tales anima miserat merores p.35
    ecce quatuor demones pice nigriores
    quos vere describere possent scriptores
    nec mundi depingere tocius pictores.
  2. Ferreos in manibus baculos ferentes
    ignemque sulphureum per os emittentes
    similes ligonibus sunt eorum dentes
    visi sunt ex naribus prodire serpentes.
  3. Aures habent patulas veneno fluentes
    in eorum frontibus cornua gerentes
    per extrema cornuum venenum fundentes
    digitorum ungulas ut aprorum dentes.

 p.36

Hic demones capiunt animam.

  1. Demones cum fiscinulis animam ceperunt
    quam secum ad inferos gementem traxerunt
    multi vero demones sibi occurerunt
    qui vice tripudii dentibus striderunt
    et de tali socio gaudium fecerunt.
  2. Quidam cum corrigiis ipsam perstrinxerunt
    quidam plumbum feruidum in eam fuderunt,
    quidam fimum stercorum in os proiecerunt
    quidam suis dentibus ipsam corroserunt.
  3. Adhuc dicunt demones fere fatigati p.37
    hi qui nobis seruiunt sic sunt honorati
    potes modo dicere sicut buffo crati
    nam debes in centuplo duriora pati.

Anima suspirando clamat ad deum

  1. Post hec tandem anima gemens suspirauit p.38
    et voce qua poterat trista murmurauit
    quando vero inferi portas subintrauit
    plorans clamabat: fili Ihesu Dauit!

Demones responderunt anime.

  1. Conclamantes demones responderunt ei
    tarde nimis inuocas nomen tui dei
    parum prodest ammodo miserere mei
    nec est ultra venie spes nec requiei.

Hic frater euigilauit a visione.

  1. Talia cum videram dormiens expaui
    et extra me positus vere vigilaui
    mox expansis manibus ad deum clamaui p.39
    orans ut me protegat a tam pena graui.
  2. Mundumque cum friuolis suis condempnaui
    aurum gemmas predia nichil reputavi
    rebus transitoriis abrenunciaui
    et me Christi manibus totum commendaui.

Document details

The TEI Header

File description

Title statement

Title (uniform): A Latin Dialogue of the Body and the Soul

Author: Robert Grosseteste(?)

Editor: Georges Dottin

Responsibility statement

Electronic edition compiled by: Benjamin Hazard

Funded by: University College, Cork and The Higher Education Authority via the LDT Project

Edition statement

2. Second draft.

Extent: 2730 words

Publication statement

Publisher: CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of University College, Cork

Address: College Road, Cork, Ireland — http://www.ucc.ie/celt

Date: 2004

Date: 2010

Distributor: CELT online at University College, Cork, Ireland.

CELT document ID: L207005

Availability: Available with prior consent of the CELT programme for purposes of academic research and teaching only.

Source description

Manuscript Source

  • Paris, Bibliothèque Nationale de France, fonds latin 10636.

Editions

  1. G. von Karajan, Frühlingsgabe für Freunde älterer Literatur, Wien 1839, 85. (Based on a Manuscript in Vienna.)
  2. Thomas Wright, Latin poems commonly attributed to Walter Mapes, London 1841, 95-106. Reprinted Hildesheim (Olms) 1968. (De contentione anime et corporis Secundum quod quidam heremita francigena Philibertus nomine filius regalis vidit in spiritu). The first 75 stanzas are edited on pp. 95-106; the following 9 stanzas on pp. 149-50, line 36.
  3. Edelestand du Méril, Poésies populaires latines antérieures au douzième siècle, Paris 1843, 217-230.

Secondary literature

  1. The attribution to Robert Grosseteste (ca. 1170-1253) is not undisputed. A website dedicated to his Latin works, with extensive source material, is available at http://www.grosseteste.com
  2. Henri Gaidoz, Le débat du corps et de l'âme en Irlande, Revue Celtique 10 (1889) 463-70.

The edition used in the digital edition

‘Une version irlandaise du Dialogue du Corps et l’Ame (attribué a Robert Grosseteste)’ (1902). In: Revue Celtique‍ 23. Ed. by Georges Dottin, pp. 8–39.

You can add this reference to your bibliographic database by copying or downloading the following:

@article{L207005,
  editor 	 = {Georges Dottin},
  title 	 = {Une version irlandaise du Dialogue du Corps et l'Ame (attribué a Robert Grosseteste)},
  journal 	 = {Revue Celtique},
  number 	 = {23},
  address 	 = {Paris},
  publisher 	 = {F. Vieweg},
  date 	 = {1902},
  pages 	 = {8–39}
}

 L207005.bib

Encoding description

Project description: CELT: Corpus of Electronic Texts

Sampling declarations

The present text represents pages 8–39 of the published edition. Variant readings are omitted.

Editorial declarations

Correction: Text has been proof-read twice.

Normalization: The electronic text represents the edited text.

Quotation: Direct speech is not tagged.

Hyphenation: In line with CELT practice, when a hyphenated word (hard or soft) crosses a page-break or line-break, the break is marked after the completion of hyphenated word and punctuation mark.

Segmentation: div0=the dialogue; div1=the section; page-breaks are marked pb n="".

Interpretation: Personal names or place-names describing cultural or social roles are not tagged.

Reference declaration

A canonical reference to a location in this text should be made using “section”, eg section 1.

Profile description

Creation: Possibly by Robert Grosseteste. c.900-1100

Language usage

  • The text is in Latin. (la)

Keywords: religious; prose; medieval; dialogue; Body and Soul

Revision description

(Most recent first)

  1. 2019-06-05: Changes made to div0 type. (ed. Beatrix Färber)
  2. 2010-04-26: Conversion script run; header updated; file parsed. (ed. Beatrix Färber)
  3. 2008-10-19: File validated, keywords added. (ed. Beatrix Färber)
  4. 2008-07-21: Value of div0 "type" attribute modified, 'creation' tags inserted, content of 'langUsage' revised; minor modifications made to header. (ed. Beatrix Färber)
  5. 2005-08-25: Normalised language codes and edited langUsage for XML conversion (ed. Julianne Nyhan)
  6. 2005-08-04T16:17:39+0100: Converted to XML (ed. Peter Flynn)
  7. 2004-10-27: File proofed (2); header modified; file re-parsed; HTML file created. (ed. Beatrix Färber)
  8. 2004-10-20: File proofed (1); header and bibliography inserted from companion file; structural and content markup applied; file parsed. (ed. Benjamin Hazard)
  9. 2004-10-04: Text captured by scanning. (data capture Benjamin Hazard)

Index to all documents

CELT Project Contacts

More…

Formatting

For details of the markup, see the Text Encoding Initiative (TEI)

page of the print edition

folio of the manuscript

numbered division

 999 line number of the print edition (in grey: interpolated)

underlining: text supplied, added, or expanded editorially

italics: foreign words; corrections (hover to view); document titles

bold: lemmata (hover for readings)

wavy underlining: scribal additions in another hand; hand shifts flagged with (hover to view)

TEI markup for which a representation has not yet been decided is shown in red: comments and suggestions are welcome.

Other languages

F207005: Une version irlandaise du Dialogue du Corps et l'Âme (in French)

G207005: Une version irlandaise du Dialogue du Corps et l'Âme (in Irish)

Source document

L207005.xml

Search CELT

    CELT

    2 Carrigside, College Road, Cork

    Top