Ré nua churaclaim - Peirspictíochtaí ar mhúineadh na nua-theangacha iasachta sa bhunscoil lán-ghaeilge

Julia Collins; T.J. Ó Ceallaigh

Ré nua churaclaim - Peirspictíochtaí ar mhúineadh na nua-theangacha iasachta sa bhunscoil lán-ghaeilge

School of Education

Research output: Contribution to journal › Review article › peer-review

Abstract

Tá córas oideachais na bunscoile in Éirinn ag dul trí thréimhse shuntasach athnuachana agus athchóirithe faoi láthair. Sa tréimhse seo d’athrú agus d’fhorbairt leanúnach san oideachas bunscoile, tá treo nua á leagan amach a dhéanann athmhachnamh ar ábhar agus ar chur chuige an churaclaim chun freastal níos éifeachtaí ar riachtanais chomhaimseartha na ndaltaí. Tá a cur chuige nua dírithe ar fhorbairt iomlánaíoch an linbh agus ar chothromaíocht idir eolas, scileanna agus luachanna. Ina theannta sin, táthar ag iarraidh leanúnachas agus dul chun cinn céimnithe a chinntiú ar fud an timthrialla bhunscoile. Le blianta beaga anuas, is iomaí athrú a fheictear i gcomhthéacs an churaclaim bhunscoile (Curaclam Teanga na Bunscoile 2025; Creatchuraclam na Bunscoile 2023). Moladh athfhorbairtí sonraíochta i dtaobh na folláine, na healaíona, Eolaíocht, Teicneolaíocht, Innealtóireacht agus Matamaitic (ETIM) agus Oideachas Sóisialta, Timpeallachta agus Eolaíochta (OSTE), ach is iad na ranganna sinsearacha amháin (rang a trí go rang a sé) a bheidh ag tabhairt faoi theagasc Nua-Theangacha Iasachta (NTI) amach anseo. Dírithe ar chéim 3 agus 4 an timthrialla oideachais bhunscoile (NCCA, 2023), táthar ag súil go reáchtálfar teagasc na NTI i ndá chuid de réir a chéile .i. Feasacht Teanga (cur chuige iomlánaíoch i leith na dteangacha, cultúir agus tíortha éagsúla) agus Sealbhú Teanga (bunús téarmaíochta, scileanna meiteatheangeolaíocha agus eochairfhocail na sprioctheanga). Sa chomhthéacs straitéiseach níos leithne seo, ailínítear cur i bhfeidhm na NTI go dlúth leis na spriocanna náisiúnta atá leagtha amach do theangacha i gcóras oideachais na hÉireann. Leagtar amach réimse leathan cuspóirí in Déanann Teangacha Nasc – Straitéis do Theangacha Iasachta san Oideachas in Éirinn (2017–2026), agus ar cheann de na príomhaidhmeanna atá inti ná ‘cumas na bhfoghlaimeoirí cumarsáid éifeachtach a dhéanamh a fhorbairt chomh maith lena gcaighdeáin inniúlachta i dteangacha a ardú’ (DES, 2016–2019: 24).

Original language	English (Ireland)
Article number	2
Pages (from-to)	19-38
Number of pages	20
Journal	An Reiviú
Volume	14
Publication status	Published - 13 May 2026

Keywords

Múinteoirí bunscoile
Nua-theangacha iasachta (NTI),
Tumoideachas
Athfhorbairt churaclaim
Ilteangachas
[Education]

Access to Document

Collins Ó CeallaighFinal published version, 1.1 MBLicence: CC BY

https://leannteangaanreiviu.com/wp-content/uploads/LT_2026_02-Collins_OCeallaigh-v1.pdfLicence: CC BY

Cite this

@article{edf03afc0c7c4a8795dc010cc2201e19,

title = "R{\'e} nua churaclaim - Peirspict{\'i}ochta{\'i} ar mh{\'u}ineadh na nua-theangacha iasachta sa bhunscoil l{\'a}n-ghaeilge",

abstract = "T{\'a} c{\'o}ras oideachais na bunscoile in {\'E}irinn ag dul tr{\'i} thr{\'e}imhse shuntasach athnuachana agus athch{\'o}irithe faoi l{\'a}thair. Sa tr{\'e}imhse seo d{\textquoteright}athr{\'u} agus d{\textquoteright}fhorbairt lean{\'u}nach san oideachas bunscoile, t{\'a} treo nua {\'a} leagan amach a dh{\'e}anann athmhachnamh ar {\'a}bhar agus ar chur chuige an churaclaim chun freastal n{\'i}os {\'e}ifeachta{\'i} ar riachtanais chomhaimseartha na ndalta{\'i}. T{\'a} a cur chuige nua d{\'i}rithe ar fhorbairt ioml{\'a}na{\'i}och an linbh agus ar chothroma{\'i}ocht idir eolas, scileanna agus luachanna. Ina theannta sin, t{\'a}thar ag iarraidh lean{\'u}nachas agus dul chun cinn c{\'e}imnithe a chinnti{\'u} ar fud an timthrialla bhunscoile. Le blianta beaga anuas, is ioma{\'i} athr{\'u} a fheictear i gcomhth{\'e}acs an churaclaim bhunscoile (Curaclam Teanga na Bunscoile 2025; Creatchuraclam na Bunscoile 2023). Moladh athfhorbairt{\'i} sonra{\'i}ochta i dtaobh na foll{\'a}ine, na heala{\'i}ona, Eola{\'i}ocht, Teicneola{\'i}ocht, Innealt{\'o}ireacht agus Matamaitic (ETIM) agus Oideachas S{\'o}isialta, Timpeallachta agus Eola{\'i}ochta (OSTE), ach is iad na ranganna sinsearacha amh{\'a}in (rang a tr{\'i} go rang a s{\'e}) a bheidh ag tabhairt faoi theagasc Nua-Theangacha Iasachta (NTI) amach anseo. D{\'i}rithe ar ch{\'e}im 3 agus 4 an timthrialla oideachais bhunscoile (NCCA, 2023), t{\'a}thar ag s{\'u}il go re{\'a}cht{\'a}lfar teagasc na NTI i nd{\'a} chuid de r{\'e}ir a ch{\'e}ile .i. Feasacht Teanga (cur chuige ioml{\'a}na{\'i}och i leith na dteangacha, cult{\'u}ir agus t{\'i}ortha {\'e}ags{\'u}la) agus Sealbh{\'u} Teanga (bun{\'u}s t{\'e}arma{\'i}ochta, scileanna meiteatheangeola{\'i}ocha agus eochairfhocail na sprioctheanga). Sa chomhth{\'e}acs strait{\'e}iseach n{\'i}os leithne seo, ail{\'i}n{\'i}tear cur i bhfeidhm na NTI go dl{\'u}th leis na spriocanna n{\'a}isi{\'u}nta at{\'a} leagtha amach do theangacha i gc{\'o}ras oideachais na h{\'E}ireann. Leagtar amach r{\'e}imse leathan cusp{\'o}ir{\'i} in D{\'e}anann Teangacha Nasc – Strait{\'e}is do Theangacha Iasachta san Oideachas in {\'E}irinn (2017–2026), agus ar cheann de na pr{\'i}omhaidhmeanna at{\'a} inti n{\'a} {\textquoteleft}cumas na bhfoghlaimeoir{\'i} cumars{\'a}id {\'e}ifeachtach a dh{\'e}anamh a fhorbairt chomh maith lena gcaighde{\'a}in inni{\'u}lachta i dteangacha a ard{\'u}{\textquoteright} (DES, 2016–2019: 24).",

keywords = "M{\'u}inteoir{\'i} bunscoile, Nua-theangacha iasachta (NTI),, Tumoideachas, Athfhorbairt churaclaim, Ilteangachas, [Education]",

author = "Julia Collins and \{{\'O} Ceallaigh\}, T.J.",

note = "{\textcopyright} 2026, the Authors.",

year = "2026",

month = may,

day = "13",

language = "English (Ireland)",

volume = "14",

pages = "19--38",

journal = "An Reivi{\'u}",

issn = "2737-7636",

}

TY - JOUR

T1 - Ré nua churaclaim - Peirspictíochtaí ar mhúineadh na nua-theangacha iasachta sa bhunscoil lán-ghaeilge

AU - Collins, Julia

AU - Ó Ceallaigh, T.J.

PY - 2026/5/13

Y1 - 2026/5/13

N2 - Tá córas oideachais na bunscoile in Éirinn ag dul trí thréimhse shuntasach athnuachana agus athchóirithe faoi láthair. Sa tréimhse seo d’athrú agus d’fhorbairt leanúnach san oideachas bunscoile, tá treo nua á leagan amach a dhéanann athmhachnamh ar ábhar agus ar chur chuige an churaclaim chun freastal níos éifeachtaí ar riachtanais chomhaimseartha na ndaltaí. Tá a cur chuige nua dírithe ar fhorbairt iomlánaíoch an linbh agus ar chothromaíocht idir eolas, scileanna agus luachanna. Ina theannta sin, táthar ag iarraidh leanúnachas agus dul chun cinn céimnithe a chinntiú ar fud an timthrialla bhunscoile. Le blianta beaga anuas, is iomaí athrú a fheictear i gcomhthéacs an churaclaim bhunscoile (Curaclam Teanga na Bunscoile 2025; Creatchuraclam na Bunscoile 2023). Moladh athfhorbairtí sonraíochta i dtaobh na folláine, na healaíona, Eolaíocht, Teicneolaíocht, Innealtóireacht agus Matamaitic (ETIM) agus Oideachas Sóisialta, Timpeallachta agus Eolaíochta (OSTE), ach is iad na ranganna sinsearacha amháin (rang a trí go rang a sé) a bheidh ag tabhairt faoi theagasc Nua-Theangacha Iasachta (NTI) amach anseo. Dírithe ar chéim 3 agus 4 an timthrialla oideachais bhunscoile (NCCA, 2023), táthar ag súil go reáchtálfar teagasc na NTI i ndá chuid de réir a chéile .i. Feasacht Teanga (cur chuige iomlánaíoch i leith na dteangacha, cultúir agus tíortha éagsúla) agus Sealbhú Teanga (bunús téarmaíochta, scileanna meiteatheangeolaíocha agus eochairfhocail na sprioctheanga). Sa chomhthéacs straitéiseach níos leithne seo, ailínítear cur i bhfeidhm na NTI go dlúth leis na spriocanna náisiúnta atá leagtha amach do theangacha i gcóras oideachais na hÉireann. Leagtar amach réimse leathan cuspóirí in Déanann Teangacha Nasc – Straitéis do Theangacha Iasachta san Oideachas in Éirinn (2017–2026), agus ar cheann de na príomhaidhmeanna atá inti ná ‘cumas na bhfoghlaimeoirí cumarsáid éifeachtach a dhéanamh a fhorbairt chomh maith lena gcaighdeáin inniúlachta i dteangacha a ardú’ (DES, 2016–2019: 24).

AB - Tá córas oideachais na bunscoile in Éirinn ag dul trí thréimhse shuntasach athnuachana agus athchóirithe faoi láthair. Sa tréimhse seo d’athrú agus d’fhorbairt leanúnach san oideachas bunscoile, tá treo nua á leagan amach a dhéanann athmhachnamh ar ábhar agus ar chur chuige an churaclaim chun freastal níos éifeachtaí ar riachtanais chomhaimseartha na ndaltaí. Tá a cur chuige nua dírithe ar fhorbairt iomlánaíoch an linbh agus ar chothromaíocht idir eolas, scileanna agus luachanna. Ina theannta sin, táthar ag iarraidh leanúnachas agus dul chun cinn céimnithe a chinntiú ar fud an timthrialla bhunscoile. Le blianta beaga anuas, is iomaí athrú a fheictear i gcomhthéacs an churaclaim bhunscoile (Curaclam Teanga na Bunscoile 2025; Creatchuraclam na Bunscoile 2023). Moladh athfhorbairtí sonraíochta i dtaobh na folláine, na healaíona, Eolaíocht, Teicneolaíocht, Innealtóireacht agus Matamaitic (ETIM) agus Oideachas Sóisialta, Timpeallachta agus Eolaíochta (OSTE), ach is iad na ranganna sinsearacha amháin (rang a trí go rang a sé) a bheidh ag tabhairt faoi theagasc Nua-Theangacha Iasachta (NTI) amach anseo. Dírithe ar chéim 3 agus 4 an timthrialla oideachais bhunscoile (NCCA, 2023), táthar ag súil go reáchtálfar teagasc na NTI i ndá chuid de réir a chéile .i. Feasacht Teanga (cur chuige iomlánaíoch i leith na dteangacha, cultúir agus tíortha éagsúla) agus Sealbhú Teanga (bunús téarmaíochta, scileanna meiteatheangeolaíocha agus eochairfhocail na sprioctheanga). Sa chomhthéacs straitéiseach níos leithne seo, ailínítear cur i bhfeidhm na NTI go dlúth leis na spriocanna náisiúnta atá leagtha amach do theangacha i gcóras oideachais na hÉireann. Leagtar amach réimse leathan cuspóirí in Déanann Teangacha Nasc – Straitéis do Theangacha Iasachta san Oideachas in Éirinn (2017–2026), agus ar cheann de na príomhaidhmeanna atá inti ná ‘cumas na bhfoghlaimeoirí cumarsáid éifeachtach a dhéanamh a fhorbairt chomh maith lena gcaighdeáin inniúlachta i dteangacha a ardú’ (DES, 2016–2019: 24).

KW - Múinteoirí bunscoile

KW - Nua-theangacha iasachta (NTI),

KW - Tumoideachas

KW - Athfhorbairt churaclaim

KW - Ilteangachas

KW - [Education]

M3 - Review article

SN - 2737-7636

VL - 14

SP - 19

EP - 38

JO - An Reiviú

JF - An Reiviú

M1 - 2

ER -

Ré nua churaclaim - Peirspictíochtaí ar mhúineadh na nua-theangacha iasachta sa bhunscoil lán-ghaeilge

Abstract

Keywords

Access to Document

Fingerprint

Cite this